نگاهی به آینده شغلی- وضعیت فارغ التحصیلان و ماهیت کار در رشته امار

فرصتهاي شغلي براي دارندگان مدرك آمار مساعد مي باشد هر چند در  بسياري از اين مشاغل با عنوان آمارگر شناخته نمي شوند. اين مسئله بخصوص در مورد مشاغلي كه با تجزيه و تحليل و تفسير داده هاي به دست آمده از علوم ديگر مانند اقتصاد، زيست شناسي، روانشناسي،يا مهندسي سروكار دارد صدق مي كند. تقريبا" تمامي مراكز دولتي و خصوصي براي انجام برنامه ريزي و ارايه گزارش فعاليت هاي خود نيازمند تهيه اطلاعات صحيح و به كارگيري  تجزيه و تحليلي آنها هستند. از اين رو اغلب ادارات و نهادهاي دولتي به حصوص سازمان مديريت و برنامه ريزي، مركز آمار ايران، بانك ها، وزارت آموزش وپرورش، مراكز تحقيقي، مراكز بيمه و ساير موسسات دولتي و خصوصي از عمده مراكز جذب كارشناسان اين رشته اند، البته گم نام بودن علم آمار و كاربردهاي آن در جامعه مانع از جذب فارغ التحصيلان رشته آمار نشده است بلكه به گفته بسياري از اساتيد و دانشجويان اين رشته، فارغ التحصيلان آمار كمتر با مشكل بيكاري روبرو مي شوند. دكتر بهبوديان در همين زمينه ميگويد : خوشبختانه فارغ التحصيلان آمار هنوز دچار آفت بي كاري نشده اند ودر سازمان هاي دولتي و خصوصي يا دانشگاه ها فعاليت مي كنند. دكتر وحيد اصل مي گويد: به دليل نياز جامعه به فارغ التحصيلان آمار و نيز آشنايي آنها با كامپيوتر در حد نيازهاي اجرايي و خدماتي، فارغ التحصيلان آمار تا كنون به راحتي جذب بازار كار شده اند. متخصصين آمار معمولا به منظور دادن كمك مشورتي در طرحهاي تحقيقي، نظارت و راه اندازي مطالعات، يا گردآوري داده هاي آماري مسافرت مي كنند. گروهي از آنان مسئوليت هاي متنوعي را بر عهده دارند مانند طراحي آزمايشات يا انجام كار در موضع در جوامع گوناگون، آمارگراني كه در دانشگاهها مشغول بكارند، كار آنها آميزه اي از مسئوليتهاي آموزشي و تحقيقاتي است.

متاُسفانه در كشور ما كاربردهاي علم آمار به خوبي معرفي نشده است و حتي مسئولين نمي دانند كه فارغ التحصيلان اين رشته چه توانايي هايي دارند. آقاي اكبر گلدسته استاد دانشگاه در همين زمينه مي گويد: بيشتر سازمانهاي دولتي ازآمار براي ارايه ارقام و اعداد مربوط به فعاليت هاي واحدهايشان مي شود، استفاده مي كنند و چون اين كار را چندان تخصصي نمي دانند به جاي بكارگيري كارشناسان آمار از افرادي بهره مي گيرند كه آشنايي مختصري با اين علم دارند. در حالي كه اكثر برنامه ريزيهاي زيربنايي كشور را ميتوان با استفاده از روشهاي پيشرفته آمار انجام داد. دكتر عليرضا نعمت اللهي در همين زمينه مي گويد: اكثر فارغ التحصيلان رشته آمار در محيط كار از تخصص هاي خود كه در دوران تحصيل فراگرفته اند، بهره نمي برند چرا كه هنوز آمار به عنوان يك ابزار قوي در تجزيه و تحليل اطلاعات استفاده نمي شود.

آمار گران با بكاربردن دانش رياضيات در طراحي مطالعات و تحقيقات، جمع آوري، پردازش  و تجزيه و تحليل اطلاعات و تفسير نتايج؛ در پژوهش هاي علمي شركت مي كنند، متخصصين آمار اغلب دانششان در روشهاي آماري را در علوم گوناگوني مانند زيست شناسي، اقتصاد، مهندسي، پزشكي، بهداشت عمومي، روانشناسي، بازاريابي، آموزش وپرورش بكار مي گيرند. بسياري از امور، به عنوان مثال، طارحي روشهاي آزمايشي براي تاييد دارويي جديد از طرف دولت، بدون بهره گيري از روشهاي آماري قابل اجرا نمي باشند. در تجارت و صنعت، آمارگران نقش مهمي را در كنترل كيفيت و ايجاد و بهبود توليدات ايفا مي كنند، به عنوان مثال در يك شركت خودرو سازي به منظور تخمين زمان از كار افتادن موتورهايي كه در معرض شرايط آب و هوايي نامساعد قرار مي گيرند، آمارگران آزمايشاتي برنامه ريزي مي كنند و موتورها را به صورت منقرد تا از كارافتادن كامل، تحت اين شيوه آزمايشي به كار مي اندازند. متخصصين آماري كه براي شركتهاي داروسازي كار مي كنند به منظور تخمين ايمني و اثر بخشي داروهاي جديد به ارزيابي نتايج آزمايشات كلينيكي مي پردازند. و در شركتهاي توليد نرم افزارهاي رايانه اي، آمارگران در ساخت بسته هاي نرم افزاري كه در تجزيه و تحليل دقيقتر و موُثرتر داده ها كاربرد دارند همكاري مي كنند علاوه بر توليد و آزمايش محصولات، گروهي از آمارگران در تصميم گيري براي نوع محصولي كه بايد ساخته شود، تعيين قيمت و اينكه اين محصولات بايد به چه كساني فروخته شود ، دخيل مي باشند، آمارگران همچنين با تعيين خطرهاي احتمالي و ميزان بازگشت و سودآوري، سرمايه گذاريهاي خاص، مديريت سرمايه ها و بدهكاري ها را به عهده دارند. شمار كثيري از آمارگران نيز توسط بخشهاي دولتي استخدام مي شوند، گروهي از متخصصين آمار دولتي به طراحي مطالعاتي براي اندازه گيري ميزان رشد جمعيت ، هزينه هاي مصرف يا بيكاري مي پردازند، ديگران در بحشهاي علمي، محيط زيست و كشاورزي كار مي كنند و ممكن است مقدار مواد آفت كش موجود در آب آشاميدني، گونه هاي در معرض خطر كه در نواحي خاص زندگي مي كنند و يا تعداد افرادي كه به بيماري خاصي مبتلا هستند را تعيين كنند، گروه ديگري نيز توسط بخشهاي دفاع ملي به منظور تعيين دقت سلاحهاي جديد و استراتژيهاي دفاعي استخدام مي شوند. در شركتهاي تجاري بمنظور پيش بيني ميزان فروش، سوددهي به كارمنداني كه در علوم آمار سررشته داشته باشند اعتماد زيادي مي شود، در ضمن، مراكز مشاوره اي به صورت روز افروني خدمات آماري پيشرفته اي را به ديگر مشاغل ارائه مي دهند. آمارگران در بخشهاي تجاري، كشاورزي و بهداشتي مشغول به كار مي شوند. اكثر مشاغل باقي مانده به صنايع خصوصي بالاخص به سرويسهاي آزمايشي و تحقيقاتي، مديريتي و روابط عمومي مربوط مي شوند، از آنجايي كه متخصصان آمار در بخشهاي مختلقي مشغول بكارند، متخصصاني كه علم آمار را بكار ميبرند غالبا" سمت هاي كاري متفاوتي دارند. به عنوان مثال فردي كه روشهاي آماري را در داده هاي اقتصادي بكار مي برد با عنوان آمارگر علوم اقتصادي شناخته مي شود در حاليكه آمارگراني كه در علوم بهداشت عمومي يا پزشكي مشغول بكارند عنوان هاي متخصص آمار زيستي، زيست سنج و يا همه گير شناس(اپيدميولوژيست) را به خود اختصاص مي دهند.

چندي پيش مجله Science به دنبال يك نظر خواهي از دانشمندان علوم مختلف، 20 كشف و اختراع مهم قرن بيستم را معرفي كرد كه در ميان اين اختراعات و اكتشافات، علم آمار پس از اختراعات مهمي مثل ترانزيستور و كامپيوتر و قبل از ليزر قرار داشت. البته حضور علم آمار در اين فهرست چيز عجيبي نيست چون جهان امروز جهان مديريت اطلاعات است و بخش عظيم اطلاعات نيز در هر علم، رشته‌، سازمان و يا مركز شامل اعداد و ارقام، علم آمار مورد نياز مي باشد. براي مثال هنگام آزمايش تاثير يك داروي جديد انتخاب يك نوع بذر در بين بذرهاي مختلف، مقايسه كيفيت دو روش تدريس در آموزش زبان، كنترل كيفيت محصولات، تعيين حق بيمه ، پيش بيني نرخ ارز ، نظر سنجي و پيش بيني انتخابات، تعيين نرخ بي كاري، تعيين شاخص هزينه خانوار ، تاثير و رابطه افسردگي بر تحصيل، نياز به تحقيقات آماري داريم.